Gat in de Tijd
- Home
- About
- Missie
- Colofon
- RSS-feed
- Twitter / Hyves
- Voeg artikel toe

Zoek in Archief

Laatst bewerkt
- Gedogen is slecht begrepen tolerantie
- Kikkergedicht uit Spanje
- Nederlandse Grondwet: ''Wij, burgers van Europa''
- Walvis met café in zijn buik

Archief - 2010
- Column
- Feuilleton
- Nieuws
- Recensie
- Interview
- Reportage
- Achtergrond
- Essay

---

Recensies

2010-06-25 12:56:00

---

Een schreeuw om recht
Auteur: Roland Bertens,
160 keer gelezen.
Een Nederlandse hulpkreet

Een schreeuw om recht. De tragedie van het Palestijnse volk
Dries van Agt
Uitgeverij De Bezige Bij; € 19,90; 368 p.
ISBN 978 90 234 5483 0

Met Een schreeuw om recht zet voormalig hoogleraar strafrecht, oud-minister van Justitie en oud-minister-president van Nederland (1977-1982) Dries van Agt zich in om de Nederlandse aandacht te vestigen op het onrecht dat het Palestijnse volk wordt aangedaan in Israël en de bezette gebieden.
De inspiratie tot het schrijven van dit werk kreeg Van Agt tijdens een oriëntatiereis door Israël met enkele ministers en ambassadeurs uit verscheidene Europese naties in augustus 2005. Zijn grote verontwaardiging bij het in levenden lijve aanschouwen van de erbarmelijke omstandigheden waaronder veel Palestijnen leven in de Westoever van de Jordaan en de Gazastrook – die kort na het bezoek, in januari 2006 en nog erger na juni 2007, feitelijk op slot werd gezet door de bezettende Israëlische macht – zette hem ertoe aan een fel pleidooi te schrijven voor de zaak van de Palestijnen.

Dit geluid is niet nieuw. Het Israëlisch-Palestijns conflict wordt met regelmaat belicht in het nieuws en is bij menig staatshoofd een permanent punt op de agenda. Het is begrijpelijkerwijs een van de meest bediscussieerde conflicten van onze tijd. Hoewel Van Agts streven naar meer rechtvaardigheid in deze wereld onmiskenbaar nobel is, is het dus de vraag of hij wat waardevols toevoegt aan de discussie.

De opzet van het boek is met wat goede wil in vijf delen te verdelen. Van Agt begint zijn betoog met enkele schrijnende anekdotes over onder meer het vernielen van de olijfbomen door Israëlische kolonisten en de manier waarop veel Palestijnen worden bedreigd en geterroriseerd in plaatsen waar ook kolonisten wonen. Wellicht de meest schrijnende uitwas van de kolonisatie van Oud-Palestina, de muur die Israël bouwt rondom de bezette gebieden, wordt ook uitvoerig besproken.
In het tweede deel volgt de geschiedenis van de staat Israël volgt. Hierin belicht Van Agt onder meer het zionisme en de vele oorlogen die Israël al dan niet rechtmatig heeft gevoerd. Ook wordt het slepende vredesproces, dat tot nu toe niet tot bevredigende conclusies heeft geleid, toegelicht.
Vervolgens bespreekt Van Agt in het derde deel de positie van Hamas, dat in begin 2006 de Palestijnse parlementsverkiezingen won en vrijwel meteen hierna werd geboycot door de VS, de EU en Israël . Ook komt hier de penibele situatie in de Gazastrook aan bod. Het gebied heeft al enkele jaren ernstig te lijden onder de strijdigheden tussen Hamas en Fatah, en ondervindt daarnaast de gevolgen van de militaire en economische blokkade die Israël heeft opgelegd.
In het vierde deel stapt Van Agt over op de grondslagen van de toegeeflijke opstelling jegens Israël van de VS en de EU; vanzelfsprekend worden hier de Amerikaans-Israëlische lobby en de Europese geschiedenis van de laatste eeuw belicht.
Het vijfde deel is het breedst; Van Agt beschrijft in enkele hoofdstukken zijn innige motivering tot het schrijven van het boek, maar geeft ook aandacht aan de aanval op Gaza van eind december 2008. Tot slot geeft hij zijn visie op hoe het verder moet (en kan) in de regio.
Deze vijf delen zijn echter niet strikt afgebakend, en pas na het lezen van het boek wordt de structuur duidelijk, iets wat afdoet aan de kwaliteit van het betoog.
Op Van Agts schrijfstijl valt verder niets aan te merken; fortuinlijk genoeg was Van Agt zo wijs iemand in te schakelen om zijn befaamde dan wel beruchte 'hiëroglyfisch geschrijf in toegankelijke teksten' om te zetten.

Dries van Agt baseert zich – als voormalig hoogleraar in het (straf)recht – voor zijn argumentatie veelal op het internationaal recht. Naast de grove schending van de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof van de VN omtrent de muur, lapt Israël namelijk meerdere bepalingen, wetsartikelen, conventies en resoluties ter regulering van de oorlogvoering, maar ook de naleving van mensenrechten, aan haar laars. Met deze argumentatie plaatst Van Agt de discussie in de juiste context. Een betoog op religieuze of morele grondslag is immers al snel te subjectief om daadwerkelijk als gezaghebbend te beschouwen. Met deze argumentatie echter laat Van Agt onder meer zien hoe Israël, door zich te onttrekken aan de jurisdictie van het Internationaal Gerechtshof, niet direct aangeklaagd kan worden door andere staten, en hoe het zich keer op keer niets aantrekt van de VN, een wereldorganisatie met onmiskenbare legitimiteit.

Opvallend is de open brief aan regering en parlement die als slotwoord in het boek te vinden is. Van Agt beschrijft hier in niet malse termen wat er mis is met het beleid dat de Nederlandse regering voert ten opzichte van een staat die volgens hem het internationaal recht als voetveeg gebruikt. Hierin ligt dan ook de kracht van het boek. Van Agt voegt niets nieuws toe in de zin van inzichten die de opinie radicaal zouden veranderen; in zijn ogen is Israël een schurkenstaat die aangepakt moet worden door de landen die het al te lang door dik en dun steunen. Zijn betrokkenheid met het onderwerp en het feit dat hij ferm afstand doet van het milde Israël-beleid van zijn bewindsperiode maakt echter dat hij de aangewezen persoon is om de lakse instelling van veel Nederlanders, en hiermee de Nederlandse regering, plaats te laten maken voor een kritische opstelling jegens een land dat al te lang onder de auspiciën van anderen kan doen wat zij wil.

---